Sabri Bajgora

Imam Fahrudin Rraziu

dhe tefsiri i tij “Mefatiihul Gajb”

(544 h. - 606 h.)

Të frymëzuar nga Kurani si thesar i pashtershëm i fjalës hyjnore, dijetarët islamë shkruan libra të tërë të tefsirit, në të cilët zunë vend fjalët, mendimet dhe komentimet e tyre, që sot e kësaj dite nuk kanë humbur aspak nga vlera dhe shkëlqimi i tyre.

Padyshim vendin më të spikatur në shkencën e tefsirit dhe sidomos në tefsirin racional e zë Muhammed bin Umer bin Husejn bin Ali et Tejmijj, El Bekrijj, et Taberistani, er Rrazi, i njohur më shumë si Fahrudin er Rraziu ose Ibnul Hatib esh Shafiij, - Imam i mutekel-liminëve, krenaria e Islamit dhe e muslimanëve dhe kurora e dijetarëve të kohës.

Fahrudin Rraziu u lind në qytetin Rrejj në vitin 544 h. dhe vdiç më 606 h. në Hera. Ishte i njohur, i nderuar dhe i respektuar në ndenjet e dijes (vendtubimet e dijetarëve) nga të gjithë. Meqë ishte një det i vërtet i dijes në shkencën e tefsirit, të akaidit (ilmul kelamit), logjikës, filozofisë, astronomisë, mjekësisë shkencave filologjike, fikhut dhe usuli fikhut etj., shumë prej dijetarëve të kohës nga të gjitha anët e botës islame, ia mësynin vendtubimeve ku ai ligjëronte.

Sabri Bajgora

“ XHAMIUL BEJAN AN TE’VILI AJIL KUR’AN”

                                                                 (“Xhamiul bejan fi tefsiril Kur’an”)

nga Ibni Xherir et Teberiu (224-310 h)

Biografi e tij e shkurtër

Ebu Xha’fer Muhammed bin Xherir bin Jezid bin Kethir bin Galib et Taberi u lind në qytetin Amil të Taberistanit, provincë në Iran, në vitin 224 h.

Qysh si dymbëdhjetë vjeçar lëshoi vendlindjen dhe ia mësyu botës islame për t’u pajisur me dituri e njohuri të reja. Koha në të cilën jetoi e veproi Taberiu, ishte kohë e një lulëzimi të madh të kulturës dhe shkencës në mbarë botën islame, kështu që udhëtimet e tij nëpër qendrat më të njohura islame të kohës si në Bagdad, Kufe, Basra, Egjipt, Mekë dhe Medinë ishin edhe të shpeshta edhe të frytshme.

Me kalimin e kohës arriti të bëhej njëri ndër dijetarët më të mëdhenj të kohës. Ishte muxhtehid i vërtetë pothuajse në të gjitha shkencat islame. U bë i njohur brenda hapësirave të botës islame në lëmin e historisë me veprën “Tarihul umem vel muluk”, e cila vepër edhe sot e kësaj dite njihet si një ndër librat bazë të historisë.

Sabri Bajgora

Imam Kurtubiu

dhe tefsiri i tij

“EL XHAMIU LI AHKAMIL KUR’AN…”

Biografi e shkurtër

Imam Kurtubiu u lind në Kordobë të Andaluzisë-Spanjë, por viti i lindjes së tij nuk dihet saktësisht. Mësimet e para i mori prej dijetarëve më eminentë të kohës, kështu që me kalimin e kohës u radhit edhe vetë në mesin e atyre më të shquarve. U dallua në sferën e tefsirit, fikhut, hadithit, akaidit dhe gjuhës arabe.

Emri i plotë i tij është Muhammed ibn Ahmed ibn Ebi Bekr ibn Ferh el-Ensarij el-Hazrexhij el-Endelusij Ebu Abdullah el-Kurtubij.

Cilësitë dhe virtytet që stolisnin karakterin e këtij dijetari të madh, bënë që ai të ishte i dashur nga njerëzit, po njëkohësisht të gëzonte respekt të thellë edhe ndër dijetarë, sepse gjuha e tij në asnjë moment nuk ishte e ashpër ndaj ndonjërit prej dijetarëve. Madje ai ishte aq tolerant, saqë kur shihte se mendimi i dijetarëve të ndonjë medhhebi tjetër ishte më i arsyeshëm, e pranonte pa hezitim.

Në kohën e tij, kultura dhe qytetërimi islam ishin në zenit, e po ashtu edhe qyteti i Kordobës ishte qendër e dijes në tërë Andaluzinë, kështu që Kurtubiu dhe dijetarët e tjerë shfrytëzuan maksimalisht këto kushte të mira për studimin e shkencave islame.

Sabri Bajgora

Imam Nesefiu dhe tefsiri i tij

“Medariku-t-tenzili ve hakaiku-t-te’vili”

Imam Nesefiu pa dyshim është ndër dijetarët më të mëdhenj islamë. Emri i tij i plotë është Abdullah ibn Ahmed ibn Mahmud en-Nesefi, i njohur edhe si Ebul Berekat.

U lind në vendin Ejdhexh në afërsi të Isfahanit, mirëpo nuk dihet saktësisht viti i lindjes së tij.

Ofiqin En-Nesefi e mori sipas qytetit Nesef në provincën e Sindit, një vend në mes lumit Amu-darja dhe qytetit të Samerkandit. Për hir të kontributit të madh në lëmin e shkencave islame, mori titullin e nderit “Hafidhuddin” (Mbrojtës i fesë), që përmendet shpesh në shënimet rreth jetës së tij.

Vdiq dhe u varros në vendlindje, në vitin 701 apo 710 h., mirëpo vitin 701 h. e përkrahin shumica e dijetarëve dhe duket të jetë më i saktë.

Nesefiu si dijetar

Nesefiu mori mësime nga dijetarë më eminentë të asaj kohe si Shemsul eimmeti el Kurdi dhe Ahmed ibn Muhammed el Attabi, dhe me kalimin e kohës edhe vetë arriti të zinte vend në grupin e dijetarëve të mëdhenj islamë të kohës së tij.

U shqua në shumë disiplina shkencore sidomos në ato të tefsirit, fikhut dhe usuli fikhut. Biografët për të, ndër të tjera, kanë shënuar se ishte njeri shumë i devotshëm, modest dhe me virtyte të larta.